Jakie są rodzaje filtrów samochodowych i za co odpowiadają?

Filtry samochodowe nie są dodatkiem, lecz elementami ochronnymi. Oczyszczają olej, paliwo i powietrze trafiające do silnika, a filtr kabinowy poprawia jakość powietrza w kabinie. Ich zaniedbanie może przyspieszyć zużycie podzespołów, pogorszyć osiągi i zwiększyć koszt naprawy.

Jakie filtry znajdują się w samochodzie?

W większości samochodów spalinowych występują cztery podstawowe filtry. Trzy z nich chronią silnik i jego osprzęt, natomiast filtr kabinowy odpowiada przede wszystkim za komfort oraz jakość powietrza dla kierowcy i pasażerów:

• Filtr oleju oczyszcza olej z opiłków metalu, nagaru i innych zanieczyszczeń, chroniąc smarowane elementy silnika.
• Filtr powietrza zatrzymuje kurz, piasek i owady, zanim powietrze trafi do układu dolotowego oraz komory spalania.
• Filtr paliwa usuwa z paliwa między innymi rdzę, wodę i cząstki stałe, zabezpieczając pompę oraz wtryskiwacze.
• Filtr kabinowy oczyszcza powietrze dostające się do wnętrza auta z pyłków, kurzu, smogu i części nieprzyjemnych zapachów.

W samochodach z instalacją LPG spotyka się także filtry gazu, a w wybranych konstrukcjach stosowane są dodatkowe filtry, na przykład filtr skrzyni automatycznej. Nie zastępują one jednak czterech podstawowych elementów opisanych wyżej.

Kiedy wymieniać filtry samochodowe?

Poniższe wartości są orientacyjne. Dokładny interwał zawsze wynika z instrukcji obsługi konkretnego modelu, rodzaju silnika oraz warunków eksploatacji. Jazda po drogach gruntowych, w dużym zapyleniu lub głównie na krótkich odcinkach może wymagać częstszej wymiany.

Co się dzieje, gdy filtr przestaje działać?

Filtr oleju

Olej silnikowy zbiera produkty zużycia powstające podczas pracy jednostki. Filtr zatrzymuje między innymi opiłki metalu i pozostałości spalania, dzięki czemu ogranicza ich krążenie po układzie smarowania. Gdy wkład jest zużyty lub filtr zostanie pominięty przy wymianie oleju, zanieczyszczenia mogą przyspieszać zużycie panewek, wałków i innych powierzchni współpracujących.

Filtr oleju należy wymieniać razem z olejem. Założenie nowego oleju przy pozostawieniu starego, zanieczyszczonego wkładu zmniejsza sens całej obsługi. W skrajnym przypadku niewystarczające smarowanie może doprowadzić do poważnego uszkodzenia lub zatarcia silnika.

Filtr powietrza

Silnik potrzebuje odpowiedniej ilości czystego powietrza do prawidłowego spalania mieszanki. Zapchany filtr zwiększa opory przepływu, przez co jednostka może wolniej reagować na gaz i rozwijać niższą moc. Często pojawia się także wyższe zużycie paliwa, choć jego skala zależy od konstrukcji silnika i stopnia zabrudzenia.

Przy eksploatacji w pobliżu budów, na drogach szutrowych lub w terenach o dużym zapyleniu filtr powietrza zużywa się szybciej niż podczas spokojnej jazdy po drogach asfaltowych. Sam ciemny kolor wkładu nie zawsze wystarcza do oceny jego stanu, dlatego należy kierować się zaleceniami serwisowymi i kontrolą podczas przeglądu.

Filtr paliwa

Filtr paliwa zabezpiecza pompę oraz wtryskiwacze przed wodą, rdzą, osadami i innymi cząstkami znajdującymi się w paliwie. Ma to szczególne znaczenie w silnikach wysokoprężnych, gdzie układ wtryskowy pracuje z wysoką precyzją i może być kosztowny w naprawie.

Zapchany wkład ogranicza przepływ paliwa. Objawami bywają problemy z rozruchem, spadek mocy, szarpanie podczas przyspieszania lub nierówna praca silnika. Wymiana filtra w dieslu może wymagać prawidłowego odpowietrzenia układu, dlatego w wielu modelach lepiej powierzyć ją warsztatowi.

Filtr kabinowy

Filtr kabinowy nie chroni bezpośrednio silnika. Jego zadaniem jest oczyszczanie powietrza kierowanego do wnętrza auta. Zużyty wkład może ograniczać przepływ przez wentylację, powodować parowanie szyb i sprzyjać powstawaniu nieprzyjemnego zapachu. Przy dużym zabrudzeniu klimatyzacja oraz ogrzewanie pracują mniej wydajnie.

Standardowy filtr papierowy zatrzymuje głównie kurz i pyłki. Filtr z węglem aktywnym ma dodatkową warstwę sorpcyjną, która pomaga ograniczać przenikanie części gazów, spalin i zapachów. Dlatego zwykle lepiej sprawdza się w zatłoczonym mieście, w korkach oraz u osób wrażliwych na pyłki. Nie zatrzymuje jednak wszystkich zanieczyszczeń i nie zastępuje sprawnej wentylacji.

O zużyciu filtra kabinowego mogą świadczyć:

• nieprzyjemny zapach wydobywający się z nawiewów,
• słabszy przepływ powietrza przy tej samej nastawie wentylatora,
• częste parowanie szyb,
• podrażnienie oczu lub nasilenie dolegliwości alergicznych podczas jazdy.

Jak dobrać właściwy filtr do auta?

Ten sam model samochodu może występować z różnymi silnikami, układami paliwowymi i wersjami wyposażenia. Z tego powodu zakup wyłącznie na podstawie marki, modelu i rocznika może prowadzić do pomyłki. Najbezpieczniej sprawdzić część po numerze VIN, kodzie silnika albo numerze OE.

Numer OE to oznaczenie referencyjne używane przez producenta pojazdu lub dostawców części na pierwszy montaż. Nie oznacza, że trzeba kupić część w opakowaniu producenta auta. Ułatwia jednak znalezienie zamiennika o właściwych wymiarach, sposobie montażu i parametrach filtracji.

Przy wyborze zwróć uwagę na dopasowanie katalogowe, jakość materiału filtracyjnego i wiarygodność sprzedawcy. Bardzo tani produkt nie musi być wadliwy, ale w przypadku filtrów oleju i paliwa oszczędność jest obarczona większym ryzykiem. Słabszy materiał może gorzej zatrzymywać zanieczyszczenia, szybciej się zapychać albo nie zapewniać właściwego przepływu.

Notatka ekspercka: na filtrze oleju i paliwa nie warto oszczędzać kosztem niepewnego pochodzenia części. Cena nowego filtra jest niewielka w porównaniu z naprawą wtryskiwaczy, pompy paliwa, turbosprężarki lub elementów silnika uszkodzonych przez zanieczyszczenia.

Najważniejsza zasada jest prosta: filtr dobiera się do konkretnego auta, a nie tylko do rodzaju podzespołu. Regularna wymiana zgodnie z instrukcją producenta ogranicza ryzyko awarii, natomiast filtr kabinowy z węglem aktywnym może dodatkowo poprawić komfort jazdy w mieście.